مهدي مهريزي
183
ميراث حديث شيعه
محل : عقوبت وقطع شدن باران وخشك شدن گياه ، وجمع أو محول كقعد وقعود . در دعاى صحيفة از جهت أهل ثغور : وافرعها بالمحول « 1 » به اين معنا است يعنى جداى نماى تو أراضي ايشان را به نيامدن باران وخشكى گياه . محجَّل : دست وپاى سفيد شده ، محجَّلين جمع أو . مَريد : - به فتح ميم - ومارد : كسى را گويند كه بيرون رفته باشد از طاعت وعارى باشد از خير . درختى كه ورق [ آن ] ساقط شود گويند مرداء . أمرد : كسى را گويند كه موى روى نداشته باشد . مترَعة : ومترَع : پر ز جو بودن . مُزجاة : اندك وقليل . مضّ : ومضيض : وجع ودرد كه از مصيبت يا جرح حاصل شود ، يقول : مضّني الجرح وأمضّني أي أوجعني . مطر : باران در غير أوان أو را مطر گويند ودر أوان خود غيث گفتهاند . فرق بين مَطَرنا وأمطرنا آن است كه با الف در عذاب استعمال شود كقوله : « وَأَمْطَرْنا عَلَيْها حِجارَةً » « 2 » . معدِن : - به كسر دال - مأخوذ است از عدن البلد ، يعنى متوطن شدن أو در بلد وأقامت در آن بلد ولازم بودن در بلد . عَدَنَ الإبل بمكان أي لزمه . « جَنَّاتِ عَدْنٍ » « 3 » أي جنات إقامة . معدن را معدن گويند لأنّ الناس يقيمون فيه صيفاً وشتاءً زيرا مردم هميشه در أو أقامت نمايند . معن : ماعون در جاهليت هر عطيت ومنفعت را گويند ودر اسلام زكات وطاعت [ را ] . « 4 » بعضي گفتهاند : ماعون چيزى است كه انتفاع برد مسلم از برادرش مثل عاريت وأعانت . فرّاء گفت : از بعضي از عرب شنيدم ماعون آب است ، وأنشد :
--> ( 1 ) . الصحيفة السجادية : دعاى بيست وهفتم . ( 2 ) . سورهء هود ، آيهء 82 . ( 3 ) . سورهء توبه ، آيهء 72 . ( 4 ) . صحاح اللغة ، ج 6 ، ص 2205 .